İçindekiler
Kısa cevap: Bir binanın depreme karşı durumu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın lisans verdiği kuruluşlarca yapılan riskli yapı tespiti ile belirlenir. Bu başvuru için diğer malikleri beklemek gerekmez; tek bir kat maliki başvurabilir ve tespit ücretini kural olarak başvuran karşılar. Sonuç, proje bilgileri, yerinde ölçüm ve betondan alınan karot numunelerinin laboratuvar analiziyle çıkar; binanın kaydını e-Devlet'teki riskli yapı sorgulamasından izleyebilirsiniz.
Hangi binalarda yaptırılmalı?
Eski deprem yönetmeliğine göre yapılmış ya da zemin kattaki dükkânlarda taşıyıcı sisteme müdahale edilmiş binalarda tespit yaptırılması önerilir. Binanın deprem durumunu gösteren resmî belge bu rapordur.
Başvurudan rapora: süreç nasıl ilerler?
| Aşama | Ne yapılır? |
|---|---|
| 1. Kuruluş seçimi | Bakanlık listesinde yer alan lisanslı bir kurum veya kuruluşla sözleşme imzalanır. |
| 2. Evrak | Tapu bilgisi ile belediye arşivindeki mimari ve statik proje (varsa) temin edilir. |
| 3. Yerinde inceleme | Kolon ve kiriş boyutları ölçülür, donatı tarama cihazıyla demir yerleşimi belirlenir, betondan karot alınır. |
| 4. Laboratuvar ve analiz | Numunelerin dayanımı ölçülür, bina yürürlükteki deprem kurallarına göre hesaplanır, rapor yazılır. |
| 5. Tebliğ | Riskli sonucu çıkan rapor idareye gönderilir, maliklere tebliğ edilir; kanundaki süre içinde itiraz edilebilir. |
Karot alınırken neler olur?
Karot, kolon ya da perde duvardan özel bir delme makinesiyle çıkarılan silindir biçimli beton parçasıdır. Laboratuvarda bu parçaya basınç uygulanarak betonun gerçek dayanımı bulunur. Delinen yer, işlem bitince tamir harcıyla kapatılır. Numuneler genellikle bodrum ve zemin kattaki taşıyıcılardan alınır; bu yüzden o katlarda oturanlarla ve dükkân sahipleriyle gün ve saat önceden konuşulmalı, gürültü ve toz için hazırlık yapılmalıdır.
Rapor “riskli” derse
Riskli olduğu kesinleşen bina için 6306 sayılı Kanun devreye girer ve yapı, yıkılıp yeniden inşa edilme sürecine alınır. Kentsel dönüşüm kanunu olarak bilinen bu düzenlemenin tam adı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'dur. Yeni yapının nasıl yapılacağına ve arsanın nasıl değerlendirileceğine kat malikleri kanunda öngörülen çoğunlukla karar verir. Bu çoğunluk oranları ve süreler son yıllarda birkaç kez değiştiğinden, karar aşamasında güncel düzenlemeyi bir avukatla doğrulamak gerekir. Kira yardımı ve kredi desteği gibi imkânlar için ilgili idareye başvurulabilir.
Rapor “riskli değil” derse
Bu sonuç, binada hiçbir sorun olmadığı anlamına gelmez. Raporda nem, donatı korozyonu, kılcal ya da derin çatlak, kesilmiş kolon gibi tespitler varsa bunlar ayrıca ele alınmalıdır. Güçlendirme gerekip gerekmediği konusunda bir inşaat mühendisinden görüş alınabilir.
Yönetimin üstlenebileceği işler
- Malikleri bilgilendirmek için toplantı düzenlemek ve birkaç lisanslı kuruluştan fiyat teklifi istemek,
- tespit bedelinin ortak kasadan ödenmesini kurul gündemine almak,
- numune alınacak daire, dükkân ve ortak alanlar için ziyaret takvimi hazırlamak,
- taşıyıcı sisteme izinsiz müdahaleyi fark ettiğinde tutanak tutmak ve ilgili kuruma bildirmek.
Deprem sigortası ve acil durum hazırlığı için DASK ve bina güvenliği rehberine bakabilirsiniz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; teknik değerlendirme lisanslı kuruluşa, hukuki süreç avukata aittir.
Kayseri Bina Yönetim ekibi yazdı. Yazı genel bilgi verir, hukuki görüş yerine geçmez; kendi binanızdaki durumu bizimle ya da bir avukatla konuşun.
